Typ osobowości: wrażliwy

Osoby o wrażliwym typie osobowości:

• stając przed wyborem, przedkładają to co znane nad to co nieznane, lubią rutynę, ustalone ścieżki postępowania,
• bardzo ważne jest dla nich co myślą o nich inni ludzie,
• w kontaktach z innymi ludźmi zachowują pewien dystans , wystrzegają się pochopnych sądów, decyzji, przedwczesnego zaangażowania,
• na płaszczyźnie kontaktów z innymi ludźmi zachowują się bardzo poprawnie i jednocześnie powściągliwie,
• potrzebują wyraźnie określonej roli zarówno w sferze pracy jak i kontaktów towarzyskich, tak aby było jasne czego się od nich oczekuje,
• nie są skłonne do dzielenia się swoimi najgłębszymi uczuciami, myślami nawet z najbliższymi.

O ile cechy te są obecne w umiarkowanym stopniu, to w żaden sposób takiej osobie nie muszą przeszkadzać w szczęśliwym życiu a wręcz w wielu okolicznościach mogą stanowić atut, który odpowiednio wykorzystany może przyczynić się do sukcesów życiowych.

Zaburzenie osobowości: unikające kontaktów społecznych

Dopiero gdy cechy typu osobowości stają się w groteskowy sposób przesadzone, sztywne, uporczywe, nie ma możliwości zmiany sposobu działania to cierpi z ich powodu zarówno taka osoba jak i jej otoczenie.

Poniższy link prowadzi do artykułu zawierającego odpowiedzi na często zadawane pytania odnośnie leczenia zaburzeń osobowości więcej na temat leczenia zaburzeń osobowości.

Według DSM IV aby rozpoznać unikające (kontaktów społecznych) zaburzenie osobowości osoba powinna spełniać co najmniej cztery z poniższych kryteriów:

• ze względu na lęk przed krytyką, odrzuceniem, dezaprobatą ze strony innych ludzi unika aktywności zawodowej wymagającej znacznych kontaktów międzyludzkich,
• niechętnie wchodzi w związki, dopóki nie ma pewności, co do pozytywnych uczuć z drugiej strony,
• jest powściągliwa w nawiązywaniu bliższych stosunków z innymi, z obawy przed ośmieszeniem lub zawstydzeniem,
• w sytuacjach społecznych nadmiernie zamartwia się możliwością krytyki lub odrzucenia ze strony innych,
• czuje się nieadekwatna przy zawieraniu nowych znajomości, czuje się skrępowana,
• ma złe zdanie na swój temat, myśląc o sobie jako o kimś gorszym, nieatrakcyjnym,
• przeżywa duży lęk w związku z ryzykiem powstania jakichś niezręcznych sytuacji, przez co unika angażowania się w nowe rodzaje aktywności.

Theodore Millon i Roger Davis w "Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie" dokonuje dalej idącego rozróżnienia tego rodzaju osobowości na "Fobiczną", "Przewrażliwioną", "Wewnętrznie rozdartą", oraz "Odrzucającą samą siebie".

Wiąże się to z tym, że w realnym świecie raczej nie ma się do czynienia z osobami o jednym typie osobowości i cechach z tym jednym rodzajem osobowości związanych, najczęściej jest to mieszanina różnego rodzaju cech, z pewnymi dominującymi aspektami, wyróżniającymi się na tle pozostałych.

I tak osobowość unikająca z domieszką cech osobowości zależnej została nazwana "Fobiczną", z domieszką cech osobowości paranoicznej została nazwana "Przewrażliwioną" , z domieszką cech osobowości negatywistycznej(bierno-agresywnej) "Wewnętrznie rozdartą", oraz z domieszką cech osobowości depresyjnej "Odrzucającą samą siebie".

Poniżej można znaleźć więcej informacji na temat podtypów unikającego zaburzenia osobowości.

"Fobiczna"

• z domieszką cech osobowości zależnej,
• tak jak osoby zależne potrzebują bliskości innych ludzi (i boją się jej utraty) a osoby unikające też potrzebują bliskości (i są jednocześnie mocno nieufne względem innych) to podtyp fobiczny, który łączy oba aspekty jest szczególnie mocno uwięziony w ambiwalencji tego konfliktu pomiędzy pragnieniem bliskości z innymi ludźmi i obawami związanymi ze zbliżaniem się do nich,
• złość i lęk związana z przeżywaniem tego konfliktu zostaje przeniesiona na inny zastępczy obiekt, np.: nie tyle boję się utraty przyjaciela a na przykład obawiam się kota współlokatora,
• fobia wynika z obaw przed przuceniem, pomniejszeniem, zawstydzeniem,
• fobia przez te osoby może być wykorzystywana instrumentalnie do tego aby zdobywać tolerancję, współczucie, zainteresowanie ze strony innych osób, jako usprawiedliwienie własnej niezdolności do podjęcia jakichś zadań,
• osoba fobiczna może poprzez swoją fobię skutecznie dystansować się względem realnego źródła lęku,

"Przewrażliwiona"

• osoba taka łączy w sobie cechy osobowości paranoinczej i unikającej,
• doświadczają silnego niepokoju, w związku z obawami przed odrzuceniem, obawami przed tym, że ktoś mógłby je wykorzystać,
• bardzo często obronnie wycofują się, łapiąc dystans względem jakiejkolwiek postaci zaangażowania emocjonalnego,
• są to osoby mocno skoncentrowane na sobie samych, które mogą różne dziejące się w ich otoczeniu rzeczy odnosić do samych siebie,
• często cechy paranoiczne nasilają się pod wpływem stresu, wtedy wyjaśnianie swojego poczucia bycia żałosną coraz bardziej może się przenosić na zewnątrz - to oni mnie taką żałosną osobą uczynili,
• z reguły trafniej interpretują to co dzieje się w realnym świecie od osób z zaburzeniem paranoicznym,

"Wewnętrznie rozdarta"

• z domieszką cech osobowości negatywistycznej(bierno-agresywnej),
• osoby z tym podtypem osobowości łączą w sobie charakterystyczną dla osobowości negatywistycznej(bierno-agresywnej) tendencję do prowadzenia z ludźmi wojen nie wprost z tendencją do wycofywania się,
• często są odbierane przez innych jako kapryszące, ciągle bez humoru, marudzące,
• tych, którzy nie dostrzegą ich potrzeby czujłości oskarżają o to, że je zaniedbują, a tych którzy okarzą troskę oskarżają o to, że próbują je od siebie uzależnić,
• potrafią tak interpretować sytuację i przeinaczać to co dzieje się w relacji, że w wydatny sposób zwiększają szansę na to, że pojawi sie konflikt, rozczarowanie, sabotują zamierzenia innych chociaż raczej nie wprost, nie przez konflikt,
• niewiele trzeba, żeby uruchomić taką osobę do erupcji wrogości, takiej rozlewająco - marudzącej z wyrzutami,

"Odrzucająca samą siebie"

• z domieszką cech osobowości depresyjnej,
• osoby tego typu coraz bardziej wycofują się, odgradzają od innych, zamykają się w sobie chcąc omijać stres związany z sytuacjami społecznymi,
• wycofując się zagłębiają się w przynoszący ulgę świat fantazji, która to strategia sprawdza się do czasu, ponieważ w pewnym momencie wyczerpuje się i rzeczywistość staje się pożywką dla jeszcze trudniejszych, przysparzających większego bólu myśli,
• rzeczywistość i samoświadomość siebie w niej może stawać się coraz trudniejsza do zniesienia,
• osoby takie mogą się w efekcie wyrzekać własnego ja, coraz to bardziej zaniedbywać,
• inne zagłębiają się w stan znieczulającego odrętwienia lub mierzą się z myślami o samounicestwieniu,
• w skrajnych przypadkach pogłębiająca się dezorganizacja może prowadzić do obrazu zbliżonego do osobowości schizotypowej.

Więcej o psychoterapii indywidualnej w modalności psychoanalitycznej.

powrót do listy typów i zaburzeń osobowości